تولید مثل و باروری انسان و ابعاد مختلف آن از مهم ترین موضوعات در سر تا سر جهان است. یکی از حوزه های تحلیل این حق، اسناد بین المللی حقوق بشر است، زیرا این اسناد روندهای بین المللی شکل گیری و توسعه این حق را نشان می دهند.بنابراین، این مقاله در پی دستیابی به درکی مناسب از تعریف، ماهیت، دامنه و محتوا، صاحبان و متعهدان حق تولید مثل است.یافته های این پژوهش حاکی از آن است که در اسناد حقوق بشری، تعریف مشخص و مورد توافقی از حق تولید مثل وجود ندارد. نظریه های گوناگون (نظریه هوفلد در مورد حق، نظریه اراده- انتخاب و نظریه سود- منفعت) نمی توانند ماهیت حق تولید مثل را به خوبی موجه کنند. به علاوه، چالش های معرفت شناختی زیادی در خصوص محتوا و دامنه حق تولید مثل و تعهدات دولت ها نسبت به آن در این معاهدات وجود دارد که استیفای حق تولی دمثل را دشوار یا حتی غیرممکن می کند.

به طور سنتی حقوق بنیادین بشری نقشی در حقوق خصوصی و مشخصا حقوق قراردادها ایفا نمی کند. این حقوق در اصل به منظور مقابله با تعدی دولت به حقوق اشخاص وضع شده اند. لیکن ظهور روابط نابرابر در روابط قراردادی و تبعات منفی ناشی از آن بحث توسل به حقوق بنیادین را در حمایت از آزادی قراردادی مطرح کرده است تا با اعطای وضعیت بنیادین بودن به آزادی قراردادی جلو سوء استفاده از آزادی شکلی و صوری قراردادی گرفته شود. این تحقیق در نظر دارد به روش توصیفی و تحلیلی و با مطالعه تطبیقی نقش حقوق بنیادین را در ارتباط با آزادی قراردادی به محک ارزیابی بگذارد و به اجمال می توان گفت توسل به حقوق بنیادین در برخورد با اصل آزادی قراردادی منجر به ظهور مفهوم ماهوی از آزادی قراردادی شده است و حتی در برخی آرا قضایی به صورت مشخص به این اصل خصیصه بنیادین بودن اعطا شده است.

تروریسم سایبری به عنوان گونه ای جدید از تروریسم، نشانگر آسیب پذیر بودن تابعان حقوق بین الملل در فضای سایبر است. اگر تروریست ها زیرساخت های حیاتی یک دولت مانند حمل نقل هوایی، سدها، نیروگاه های هسته ای و تولید برق، سیستم بانکی و مالی را با انواع بدافزارها مورد حمله قرار دهند و از این طریق باعث رعب و وحشت عمومی گردند و با داشتن انگیزه های سیاسی یا ایدئولوژیک این اقدامات را در راستای اجبار دولت یا سازمان ها انجام دهند، آنگاه تروریسم سایبری محقق می گردد. جامعه جهانی بر سر تعریف جامعی از تروریسم، به توفیقی دست نیافته و حتی سند جامع الزام آوری نیز در این موضوع وجود ندارد، اما این شکل از تروریسم به همراه دیگر گونه های نوینی چون بیوتروریسم، تروریسم هسته ای و اکوتروریسم، ممکن است خسارات زیان بارتری نسبت به انواع کلاسیک تروریسم ایجاد کند. تروریسم سایبری تهدیدی علیه صلح و امنیت بین المللی است و در عین حال ناقض قواعد حقوق بشر در هر چهار نسل شناخته شده آن نیز به شمار می آید. اهمیت پرداختن به نقض حقوق بشر توسط تروریست ها در فضای سایبر و نیز در سیاق مبارزه با تروریسم سیابری در مقابله همه جانبه با این پدیده باید مطمح نظر قرار گیرد. مقاله حاضر بر پایه روش تحقیق از حیث گردآوری اطلاعات توصیفی و کتابخانه ای و از نظر هدف توسعه ای است.

زمینه و هدف: حقوق بنیادین بشر یکی از مفاهیم مهم در فضای حقوق بشر محسوب می­گردد که دارای آثار گسترده­ای در حوزه­های مختلف حقوق بشر و بین ­الملل می­ باشد. هدف از پژوهش حاضر تبیین وصف آمره و عام­ال شمول بودن حقوق بنیادین بشر در چارچوب حقوق بشر بین ­المللی و اسلامی می­باشد. مواد و روش ­ها: این تحقیق از نوع نظری بوده و روش آن به صورت توصیفی تحلیلی با ابزار کتابخانه­ای می‏باشد. ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانت­داری رعایت شده است. یافته­ ها: الزام آوری مطلق و غیرقابل تخطی بودن حقوق بنیادین بشر یک ویژگی مشترک در نظام حقوق بشر بین­ المللی و اسلامی محسوب می­گردد. در نظام حقوق بین الملل، این حقوق در قالب قواعد آمره به گونه ای تعریف شده اند که در هیچ حالت و شرایطی نمی تواند آن ها را نقض یا معلق نمود. این الزام آوری در نظام حقوق بشر اسلامی نیز مبتنی بر نصوص قطعی قرآن و سنت و اصول فقهی محکم است که حفظ کرامت انسانی و حقوق اساسی را واجب و غیرقابل تعطیل می داند. نتیجه­: ویژگی های اساسی حقوق بنیادین بشر، یعنی الزام آوری مطلق، جهان شمولی، منبع برتر، ماهیت جمعی و فراگیر و وجود سازوکارهای نظارتی، آن ها را به مصادیق بارز قواعد آمره و تعهدات عام الشمول در هر دو نظام حقوق بشر بین المللی و اسلامی تبدیل کرده است.

فرایند رویدادهای دهه گذشته و خواسته های امروزی جامعه بین المللی نشان می دهند که چگونه گسترش، فراگیری و جهان شمولی اعلامیه جهانی حقوق بشر و پیمان نامه های حقوق بشری سازمان ملل متحد در راستای منافع همه ملت ها و کشورهای عضو سازمان ملل است. همچنین هم اندیشی جامعه بین المللی بر روی یک سری قواعد حقوق بشر مانند ممنوعیت شکنجه، بردگی، حق حیات، آزادی بیان و مانند این که قواعد بنیادین حقوق بشر نامیده می شوند غیرقابل نقض هستند. این دو مفروض بر نهادینه سازی هنجارهای حقوق بشری و پشتیبانی از حقوق بشر در هر کجایی از دنیا از جمله کشور ما اثرگذارند. به همین روی ایران در برابر فرایند جهان شمولی حقوق بشر از چه راهبردی می تواند بهره بگیرد؟در حالی که به ادعای بسیاری از دانشمندان روابط بین الملل و حقوق بین الملل، جهان شمولی حقوق بشر پلی است برای امنیت و پیشرفت کشورها. با قرار دادن این ادعا در حاشیه، این پرسش کلیدی را مطرح می کنیم که راهبرد بهینه ایران در برابر فرایند جهانشولی حقوق بشر چیست؟ این پژوهش این فرضیه را مورد آزمون قرار می دهد که از آنجا که فرهنگ و باورهای بومی و دیرینه فرهنگی، مذهبی و ملی هر کشوری در موضوع حقوق بشر از زمینه نسبی فراگیری و جهان شمولی برخوردار است، راهبرد بهینه ایران دنبال کردن میان فرهنگی بودن قواعد بنیادین حقوق بشر است. در راستای آزمون این فرضیه، چگونگی شکل گیری پیمان نامه های حقوق بشری و مواضع ایران، تمایزات فرهنگی ایران و انواع جهان شمولی ها، حق شرط و تفسیرهای ویژه از حقوق بشر، گفت و گوهای نظری و دانشگاهی در زمینه جهان شمولی حقوق بشر، نسبیت گرایی فرهنگی و تاثیر میان فرهنگی بودن قواعد بنیادین حقوق بشر بر آشتی بین نسبی گرایی و جهان شمولی حقوق بشر مورد بررسی قرار می گیرد رویکردها است.

هارپ فناوری نوپدید و نوینی است که آثار سوء زیادی در جوامع بین ‏المللی دارد. با این‏که دارندگان هارپ هدف از داشتن آن را مطالعۀ یونوسفر به ‏منظور توسعۀ فناوری جدید و تسهیل ارتباطات رادیویی و نیز مقابله با تأثیرات منفی انفجارات اتمی بیان کرده ‏اند، در اصل چنین نیست و سوءاستفاده‏ ها و انحرافاتی در آن مشاهده ‏شده و آن را تبدیل به فناوری علیه بشریت کرده است. هدف از نگارش این مقاله بررسی سوء‏استفاده‏ های فناوری نوین هارپ و چگونگی نقض حقوق بنیادین بشر توسط آن است. روش تحقیق توصیفی و تحلیلی و گردآوری اطلاعات به‏ صورت فیش ‏برداری بوده است. چگونگی انجام پژوهش کیفی است و یافته ‏های پژوهش حاکی از این است که فناوری نوین هارپ، به‏ عنوان فناوری مخرب، باعث نقض حقوق بنیادین بشری ازجمله حق حیات، حق سلامت و حق بر محیط زیست می‏ شود.

زمینه و هدف: حقوق بنیادین بشر یکی از مفاهیم حساس در نظام حقوق بشر بین­ المللی می ­باشد که به صورت خاص در ادبیات نویسندگان حقوق بشر توسعه یافته است، اما آثار آن در حقوق بین­ الملل موضوعه تبلور یافته است. هدف از پژوهش حاضر تبیین معیارهای احراز مصادیق حقوق بنیادین بشر در چارچوب نظام حقوق بشر بین­ المللی و تعالیم اسلامی می­باشد. مواد و روش­ ها: این تحقیق از نوع نظری بوده و روش آن به صورت توصیفی تحلیلی با ابزار کتابخانه ­ای می‏ باشد. یافته­ ها: مصادیق حقوق بنیادین بشر دارای وصفِ «آمره» در نظام حقوق بشر بین­ المللی هستند و اساساً نقطة سرآغاز طبقه­ بندی هنجارها یا به تعبیری، سلسله مراتب هنجاری نظام حقوق بشر بین­ المللی محسوب می­شوند. اما در رویکرد اسلامی به حقوق بشر، مصادیق حقوق بنیادین بشر، سلسله مراتب هنجاری در حقوق بشر اسلامی ایجاد ننموده است. ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانت­داری رعایت شده است. نتیجه­: معیار احراز مصادیق حقوق بنیادین بشر در نظام حقوق بشر بین­المللی، «غیرقابل عدول بودن» می­باشد؛ به تعبیری، آن دسته از مصادیق حقوق بشر که در هیچ شرایطی (ولو شرایط اضطراری) قابل تعلیق نمی ­باشند، مصداقی از حقوق بنیادین بشر محسوب می شوند. از طرفی، در رویکرد اسلامی، آن دسته از مصادیق حقوق بشر که نسبت به همه افراد اعم از مسلمان و غیرمسلمان قابل اعمال می­باشند، حقوق بنیادین بشر محسوب می­گردند.

حقوق بنیادین بشری موضوعی است که مرزبندی قدیمی بین حقوق عمومی و خصوصی را به چالش می کشد. با اینکه رویکرد بیشتر کشورها به این سو است که دیگر استقلال کامل حقوق خصوصی و عمومی قابل قبول نیست، ولی در خصوص اینکه نحوه و مدل اعمال حقوق بنیادین در حوزه ی حقوق خصوصی چگونه باید باشد، وحدت نظری بین سیستم های حقوقی وجود ندارد و هر سیستم بسته به ساختار خود نگاهی متفاوت به نفوذ حقوق بنیادین در حقوق خصوصی دارد. این تحقیق در نظر دارد به روش توصیفی و تحلیلی ضمن معرفی مبنا و اهداف توسل به حقوق بنیادین در حقوق خصوصی، تأثیر این نوع حقوق را در حوزه ی حقوق قراردادها، مسئولیت مدنی و اموال نشان دهد و در پی آن، جایگاه موضوع را در سیستم حقوقی ایران ارائه نماید و به اجمال می توان گفت امروزه در سیستم های حقوقی دنیا به ویژه در اروپا پذیرش تأثیر حقوق بنیادین بر حقوق خصوصی امری مسلم است و اختلاف بر سر شکل تأثیر است. در حقوق ایران عدم پیش بینی دادگاه قانون اساسی و اکراه دادگاه های عادی از توسل به این حقوق در تفسیر روابط خصوصی باعث شده است وضعیت حقوق ایران در خصوص تأثیر حقوق بنیادین و قلمرو آن مبهم باشد، لیکن ساختار نظام حقوقی ایران ظرفیت لازم را برای پذیرش تئوری تأثیر غیرمستقیم حقوق بنیادین در حقوق خصوصی دارد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

با توجه به پیشرفت های روزافزون در حوزه هوش مصنوعی، پژوهش درباره اثر هوش مصنوعی بر آزادی های اساسی و حقوق بشر اهمیت بسیار زیادی دارد. معمولاً الگوریتم های هوش مصنوعی به صورت پیچیده و غیرقابل تفسیر طراحی می شوند که ممکن است منجر به نقض حقوق بشر شده یا استفاده از آن در جمع آوری و پردازش داده های شخصی به نقض حریم خصوصی یا حقوق قضایی افراد منجر شود. با طراحی شفاف و قابل تفسیر الگوریتم های هوش مصنوعی که باید توسط سازمان ها و دولت ها طراحی شود و همچنین با استفاده از پروتکل ها و قوانین محافظت از حریم خصوصی در جمع آوری و پردازش داده های شخصی و طراحی مکانیسم های مناسب برای اصلاح و اعتراض تصمیمات می توان از چالش های ناشی از اعمال هوش مصنوعی کاست. هدف اصلی این پژوهش، تضمین محافظت از حقوق بشر و آزادی های اساسی در دنیای دیجیتال و کمک به جامعه و سازمان ها جهت بهره مندی از پتانسیل هوش مصنوعی با هدف بهبود زندگی انسان ها است. در این مقاله با استفاده از ابزار کتابخانه ای و روش توصیفی-تحلیلی به شناخت بهتر چالش ها و فرصت هایی که هوش مصنوعی برای حقوق بشر و آزادی های اساسی ایجاد می کند یا باعث تهدید آن ها می شود و چگونگی تأثیر هوش مصنوعی بر حقوق بشر و آزادی های اساسی می پردازیم. پژوهش حاضر به ارائه راهکارهایی برای تعیین استانداردهای قانونی مناسب جهت حفظ حقوق اساسی و مدیریت آن در دنیای دیجیتال پرداخته است.